Tulad ng inaasahan, ang diumanong “tagumpay” ng ika-12 Asean Summit at East Asian Summit ay madaliang ipinakahulugan ni Gloria Macapagal-Arroyo, presidenteng de facto, bilang kumikinang na mga prediksiyon ukol sa ekonomiya, hindi lang sa medium-term kundi sa loob ng 2007.

Kauna-unawa ang palakpak ng tenga ni Gng. Arroyo dahil sa dalawang panrehiyong summit na kaipala’y isang malaking produksiyon (sa halagang 2 bilyong piso, siyanga pala) ng pagpapaganda sa pampublikong imprastruktura ng Cebu; magarbong paghahanda ng hapag at masasarap na pagkain; kaaya-ayang mga pagtatanghal ng awit at sayaw at mga dagdag na pagsasadulang historikal; at paglundo ng puwersang militar at pulis para magbantay sa mga sibilyan.

Sagana ang maiinam na photo-ops at sound bytes para sa mga umaasang dayuhan at lokal na midya na nairita dahil sa arbitraryong pagsasantabi ng orihinal na iskedyul noong Disyembre batay sa kahina-hinalang bagyong paparating na iyun pala’y namumuong bagyong pampulitika.

Pero ano ba ang makatuturan, lalo na para sa mayorya ng mga Pilipinong dumaranas ng walang kaparis na disempleyo at kahirapan? Ayon sa mga balita, ang adyendang panseguridad ang pangunahing tinalakay at ang Kumbensiyon sa Kontra-terorismo ang pangunahing resulta. Sa ngayon, ang sinasabing legally-binding na saligang batas ng Asean, na may mekanismo para pasunurin ang mga kasaping nagkakamali o hindi nakikipagtulungan, ay pangganyak pa lamang.
Habang pinapatatag ang tunguhin sa mga kasunduang pangkalakalang bilateral sa ilalim ng WTO at ng neoliberal na globalisasyon; at habang itinutulak ang mga bansang Asean para sumuporta sa pagbabalik sa Doha Round ng nabinbing negosasyon sa WTO, ipinapataw ang ilusyon na ang Asean ay maaaring maging panrehiyong bloke sa ekonomiya na gaya ng European Union.

Upang maunawaan ang resulta ng pinakahuling kaganapan sa Asean, kailangang balikan ang maikli at walang kinang nitong kasaysayan. Binuo noong 1967 sa basbas ng US, ang Asean ay nagsimula lamang sa limang bansa. Pangunahing layunin nito na sagkaan ang paglaganap ng komunismo, sa partikular, ng inaakalang banta ng Tsina, Hilagang Korea at Indotsina. Sa pagdaan ng mga dekada, sinaklaw nito hindi lang ang mga usaping pampulitika at pandiplomatiko kundi pati na ang mga pang-ekonomiyang isyu; at ngayon, pagkatapos ng 9/11, ang bantad na mga usaping panseguridad. Pinasapi na rin nito ang Brunei, Myanmar (Burma) at ang tatlo pang bansang Indotsina noong 1999.

Malaki ang pagkakaiba-iba ng mga kasapi nito ukol sa pang-ekonomiyang pag-unlad at pampulitikang kasaysayan – mga salik kung bakit hanggang ngayon, ang Asean ay buhaghag at non-binding. “Hindi kinaya (ng Asean) na harapin ang mga isyung sensitibo at posibleng magdulot ng pagkakahati-hati,” ayon sa Institute of Political Economy (IPE), isang grupong nag-aaral ng mga patakaran. Ipinapakita ito sa malamyang tugon ng Asean sa interbensiyong Vietnamese sa Cambodia noong 1978, krisis sa East Timor, at sa matagal nang bangayan hinggil sa Spratly Islands.

Dagdag pa, sinasabi ng IPE na ang Asean ay “hindi tulad ng European Union (EU) na, sa pagsasanib ng mga rekursong pang-ekonomiya at pampulitika para bagkus hamunin ang US, ay may pormal na mga mekanismo para ang mayorya ay bumoto sa mga pangunahing larangan ng patakaran na nag-oobliga ng mga katapat na patakarang pang-ekonomiya sa mga bansa. Wala rin itong mga institusyong ‘supra-nasyunal’ tulad ng European Commission, European Courts at European Parliament.”

Ganoon din sa mga pagsisikap para kamtin ang koordinasyong panrehiyon sa ekonomiya. Ang Afta (Asean Free Trade Area) noong 1992 ay panandang bato ng Asean bilang unang pagsisikap sa integrasyong pang-ekonomiya sa buong rehiyon. Sa praktika, gayunman, ito ay napakalimitadong kasunduan na nahigitan pa ng agresibong nagsasariling hakbangin ng mga kasaping bansa para magliberalisa. Ang Afta ay nagbigay lamang ng anyo ng pampulitikang pagtutulungan sa mga pagbabago sa patakarang pang-ekonomiya na nagaganap na rin naman.

Obserbasyon ng IPE na “ang ganoong mga kahinaan ay nakalilimita sa posibilidad na ang organisasyon ay makapagsulong ng mga adyendang sumasaklaw sa buong rehiyon.” Kung anuman, kinikilala ng grupo na “ang mga huling pangyayari sa daigdig ay maaaring nagtutulak ng pagbabago (sa sitwasyon).”

Hindi mahirap makita ang mga pagbabagong ito: ang muling pinasiglang pandaigdigang opensibang pampulitika-pangmilitar at pang-ekonomiya ng US sa simula ng ika-21 siglo. Mula noong 9/11, ipinakete ito bilang “digma kontra terorismo” sa pangunguna ng US na kumikilos kaalinsabay ng kampanya nito para sa “globalisasyon ng malayang pamilihan.”

Hindi kagulat-gulat, na sa kabila ng halatang pagkawala ng mga opisyal ng gobyernong US sa ekstrabagansa sa Cebu (noong Disyembre, si US Secretary of State Condoleezza Rice ay natsismis na dadalo sa okasyon), ang adyendang pang-ekonomiya at pampulitika-pangmilitar ng US ay sapat-sapat na dinala ng delegasyon ng Pilipinas, kung saan si Gng. Arroyo ay sabik na sabik na gumampan ng pagiging tambolera ng US sa panrehiyong kapulungan.

Bilang patunay, ang Kumbensiyon sa Kontra-terorismo ng Asean ay malinis na umaakma sa pinapangarap ng neo-konserbatibong grupo sa administrasyong Bush na “Bagong Siglong Amerikano” ng hegemonyang global ng US na suwabeng nakabalot sa retorika ng “giyera kontra terorismo.”

Sa kabilang banda, ang pinakahuling deklarasyon para pabilisin ang pagbubuo ng Komunidad na Pang-ekonomiya ng Asean pagdating ng 2015 sa halip ng orihinal na target na 2020, ay nagpapatampok lamang ng kasalukuyang tinatakbo ng mga kasaping bansa ng Asean na mahigop patungo sa ipu-ipo ng neoliberal na mga doktrina ng liberalisasyon, deregulasyon at pribatisasyong inilalako ng kombinasyong WTO/IMF/World Bank na dinodomina ng US.

Pinatunayang muli ng Asean na, sa batayan, ito ay isang pangkatin ng neokolonyal na mga kliyenteng estado o gobyerno na hawak ng US, katulad ng mga nasa Indotsina, na nagbago mula sa dati nilang sosyalistang pundasyon, at sabik na pumapaloob sa pandaigdigang sistemang kapitalista. Ang mga pinuno ng mga estado na nagtipon sa ika-12 Asean Summit ay patuloy na kumakatawan sa pampulitika at pang-ekonomiyang mga elite ng kani-kanilang bansa at hindi sa mayorya ng pinagsasamantalahan at inaaping mga mamamayan sa rehiyon.

Suma-total, ang “tagumpay” ng ika-12 Asean Summit ay nagbabanta ng marami pang bigong patakaran at panrehiyong “pagtutulungan” para magbigay-daan sa imperyalistang dominasyon at pandarambong, na mas kilala sa tawag na “globalisasyon” at “giyera kontra terorismo.”

Pinaigsing salin ng orihinal na Ingles na nalathala sa Business World, 19-20 Enero 2007.

nauna | balik sa itaas | sunod