REPLEKSIYON marahil ng lalim o babaw ng pagpapahalaga ng gobyernong Arroyo sa diwa ng Araw ng Kalayaan ang pagpapalipat-lipat nito ng araw ng pagdiriwang. Akala siguro ni La Gloria, ikatutuwa ng sambayanan na ipuwesto ang Araw ng Kalayaan sa isang Lunes, sa mababaw na dahilang magiging tatlong araw ang walang pasok. Pero dapat nga bang ikatuwa ang paglipat sa petsa ng kaarawan ng isang tao? Paano pa kaya itong kaarawan ng ating bansa?

Para marahil kay La Gloria, ang halaga lang ng araw na ito sa mga mamamayan ay bilang bakasyon sa trabaho o eskuwela. Hindi na kalayaan ng bansa ang ipinagdiwang natin noong Hunyo 9 – isang araw na “kalayaan” na lamang ito sa trabaho para makapasyal sa mall, parke o resort. Isang araw ng kalayaan na pagbabayaran din naman ng dumaraming manggagawang kontraktuwal dahil wala silang suweldo sa araw na ito. Ang masama pa, wala naman silang pagkukunan ng pangbakasyon, dahil hindi na nga sumasapat para sa kanilang mga pamilya ang kasalukuyang sahod.

Kunsabagay, ano pa nga ba namang kalayaan ang ipagdiriwang sa ilalim ni La Gloria?

Iniisip na marahil ng mga tambolero ng Malakanyang na mahirap nang ipagdiwang ang diwa ng Araw ng Kalayaan. Umabot na ang Pilipinas sa 110 taon ng pagkabansa, pero laban pa rin ng mga mamamayan ang laban ng mga Katipunero. Isang salik sa mga programang pang-ekonomiya ng rebolusyong pinamunuan ni Andres Bonifacio ang pagpapalaya sa mga magsasaka mula sa pagkakatali sa lupang karamiha’y pag-aari ng mayayaman at Simbahan. Ganito pa rin naman ngayon – katunayan, nitong Hunyo 10, lumipas na ang epektibidad ng Comprehensive Agrarian Reform Program, ang bigong programa ng reporma sa lupa ng gobyerno.

Nilabanan ng Katipunan ang pangingibabaw ng dayuhang interes. Hindi ba’t nananatili pa rin ito ngayon? Sa halip na kolonyalismong Espanyol, nakapangibabaw ngayon ang Estados Unidos sa ekonomiya ng bansa, pati na rin sa pulitika. Kulang na lamang ay ang ganap na okupasyong militar – pero kahit ito ay nangyayari na rin, sa hugis ng Visiting Forces Agreement.
Ipinaglaban ng Kilusang Propaganda ang kalayaan sa pamamahayag, karapatan ng mga mamamayang malaman ang katotohanan sa likod ng kanilang pagkaalipin. Sa unang tingin, malaya na ngang magpahayag ang mga Pilipino. Naitadhana na sa Saligang Batas ang karapatang magpahayag. Pero bakit ipinapakulong pa rin ni Espiker Prospero Nograles ang isang brodkaster sa Davao sa bisa ng batas sa libelo? Bakit nailalagay sa balag sa alanganin ang mga tulad ni Ces Drilon tuwing makikipanayam sa mga bandidong diumano’y likha naman, sa simula’t sapul, ng Central Intelligence Agency ng US at nababalitang may malapit na ugnay sa ilang opisyal ng AFP? Bakit paparami ang mga aktibista at mamamahayag na pinapaslang dahil sa pagsasalita nila kontra sa mga makapangyarihan sa lipunan?

May dahilan nga kung bakit nauwi na lamang sa walang kuwentang bakasyon ang Araw ng Kalayaan. (KRG)